Yatırım fonlarında aynı döneme yığılan geri alım talepleri, portföy yöneticilerini nakit yaratmak için özellikle likit paylarda satışa yöneltti. Alıcı derinliğinin sınırlı kaldığı hisselerde bu satışlar fiyat hareketlerini büyütürken, fonların varlıklarını kısa sürede nakde çevirme ihtiyacı likidite baskısını artırdı.
Son işlem günü olan 25 Eylül 2026 Cuma günü BIST 100 endeksi yaklaşık 12.898-12.899 puan seviyesinde, yüzde 0,08-0,09 artışla kapandı. Borsa İstanbul’da toplam işlem hacmi yaklaşık 111 milyar TL olurken, BIST 100 kapsamındaki işlem hacmi 6,93 milyar lot seviyesinde gerçekleşti. Endeksin sınırlı yükselişle kapanması, gün içindeki satış baskısının piyasanın tamamına aynı ölçüde yayıldığı anlamına gelmiyor. Bazı düşük likiditeli hisselerdeki hareketler, endeks performansından daha sert olabilir.
Fon çıkışları satış baskısına nasıl dönüştü?
Bir fondan çok sayıda yatırımcı aynı anda çıkmak istediğinde portföy yönetim şirketinin geri alım ödemelerini karşılayacak nakdi oluşturması gerekir. Portföydeki varlıkların tamamı aynı hızda satılamadığı için ilk satışlar genellikle işlem hacmi daha yüksek paylarda yoğunlaşır. Likit hisselerdeki satışlar piyasa genelinde baskı yaratırken, düşük fiili dolaşıma sahip paylarda sınırlı alıcı talebi fiyat düşüşünü daha görünür hâle getirebilir.
Bu süreçte fiyatların gerilemesi fonun toplam değerini de aşağı çekebilir. Değer kaybı yeni yatırımcıların çıkış talebini tetiklediğinde satış, fiyat düşüşü ve yeni geri alım talebi birbirini besleyen bir döngüye dönüşür. Likidite sorununun büyümesinde temel mekanizma burada ortaya çıkıyor.
Tasfiye kararları ve düzenleme değişiklikleri
SPK, 17 Eylül 2026 tarihinde yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine karar verdi. MKK kayıtlarına göre söz konusu fonlarda 455.758 tekil yatırımcı bulunuyordu. Bu sayı, tasfiye sürecinin geniş bir yatırımcı kitlesini ilgilendirdiğini gösteriyor; ancak borsadaki her satış işleminin doğrudan bu fonlardan kaynaklandığını kanıtlamıyor.
Fon tasfiyelerinde uygulanacak sürenin 21 Eylül 2026 tarihinde üç aydan altı aya çıkarılması, varlıkların zorunlu ve hızlı satışlarla elden çıkarılması yerine daha uygun piyasa koşullarının beklenebilmesini amaçlıyor. Altı aylık süre, her tasfiyenin mutlaka bu kadar süreceği anlamına gelmiyor.
SPK ayrıca 28 Ağustos 2026 tarihinde Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de değişiklik yaptı. Araştırma verilerine göre düzenlemelerin ardından bazı fonlarda nakit ve teminat baskısı arttı. Bu baskının pay piyasasındaki satışlarla görünür hâle geldiği değerlendiriliyor.
Resmî açıklamalar ne söylüyor?
Hazine ve Maliye Bakanlığı, piyasa hareketliliğini bazı portföy yönetim şirketlerindeki kredi ve likidite sorunlarıyla ilişkilendirdi. Bakanlık açıklamasında Borsa İstanbul’un işleyişi açısından temel veya yapısal bir risk bulunmadığı belirtildi.
TCMB ise 17 Eylül 2026 tarihinde likidite koşullarını desteklemeye yönelik repo fonlaması, bankaların borçlanma limitleri ve teminat iskonto oranlarıyla ilgili adımlar açıkladı. Bu adımların amacı, finansal sistemde kısa vadeli nakit akışının daha düzenli işlemesine katkı sağlamaktı.
Likidite neden bazı hisselerde daha sert hissedildi?
Halka açıklık oranı düşük, günlük işlem hacmi sınırlı veya alıcı-satıcı makası geniş paylarda tek bir yüksek tutarlı emir bile fiyatı belirgin biçimde etkileyebilir. Fon portföylerinde bu tür varlıkların ağırlığı yüksekse, geri alım taleplerini karşılamak için yapılan satışlar piyasa fiyatından daha büyük sapmalara yol açabilir.
Bu nedenle endeksin sınırlı değişimle kapandığı bir günde, bazı paylarda sert düşüşler veya olağandışı işlem hacimleri görülebilir. Likidite problemi, yalnızca fiyatın yönüyle değil, varlığın istenen zamanda makul bir fiyatla nakde çevrilebilmesiyle ilgilidir.
Güncel piyasa verisi
25 Eylül 2026 tarihli TCMB gösterge niteliğindeki döviz kurlarında ABD doları alış 48,7901 TL, satış 48,8780 TL; avro alış 55,5878 TL, satış 55,6880 TL olarak yer aldı. İngiliz sterlini alış 64,4761 TL, satış 64,8122 TL seviyesindeydi. İsviçre frangında alış 58,7128 TL, satış 59,0898 TL olarak açıklandı.
Bu kurlar anlık serbest piyasa fiyatı değil, TCMB tarafından yayımlanan gösterge niteliğindeki değerlerdir. Kur verileri, fon ve borsa likiditesiyle ilgili gelişmelerin döviz piyasasındaki anlık fiyat karşılığı olarak yorumlanmamalıdır.
Kesinleşen ve henüz netleşmeyen noktalar
Fonlardan çıkış tutarına ilişkin haberlerde farklı rakamlar yer alıyor. SPK’nın kamuya açık açıklamalarında şu aşamada konsolide ve doğrulanmış toplam çıkış miktarı bulunmadığı için net çıkış tutarını kesin veri olarak vermek mümkün değil. Bazı sektör analizlerinde 15-16 Eylül döneminde yaklaşık 110,8 milyar TL net çıkıştan ve fon büyüklüğünün 12,82 trilyon TL’den 12,52 trilyon TL’ye gerilemesinden söz edilse de bu hesaplamalar resmî günlük SPK verileriyle birebir örtüşmeyebilir.
Mevcut veriler, fon geri alım taleplerinin ve portföylerdeki likidite uyumsuzluğunun satış baskısını artırmış olabileceğine işaret ediyor. Ancak borsadaki her satışın tek başına fon çıkışlarıyla açıklanması için işlem bazında daha ayrıntılı ve doğrulanmış verilere ihtiyaç var.
Yatırımcıların tasfiye kapsamındaki fonlarla ilgili ödeme tarihlerini, zarar oranlarını veya devlet garantisi iddialarını sosyal medya paylaşımlarına göre değerlendirmemesi gerekiyor. SPK, MKK, KAP, ilgili portföy yönetim şirketleri ve saklayıcı kuruluşların resmî duyuruları esas alınmalı. Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Bir yanıt yazın